Opisy świąt

Niedziela Palmowa

24 października 2014 • przez

Do zwyczajów Niedzieli Palmowej należało także bicie się palmami. Bywało, że młodzież smagała się nimi wcale nie na żarty. Księża zabraniali tego, ale chłopcy nie słuchali pouczeń i dalej smagali się nawzajem wołając: „Palma bije, nie zabije!”, albo „Za sześć noc – Wielkanoc”, „Późno kładź się, rano wstawaj”, a uderzenie miało o tym przypominać. Bicie palmami miało prawdopodobnie związek z tradycjami pokutnego biczowania się w okresie Wielkiego Tygodnia, a także nawiązywało do męki Chrystusa (Ferenc 2010: 157).

Jeśli chodzi o wygląd palmy przygotowanej na Niedzielę Palmową to tradycyjnie powinny się w niej znaleźć gałązki wierzbowe obsypane baziami, ponieważ w naszej tradycji wierzba jest uważana za roślinę niezwykle żywotną, rosnącą w najbardziej niesprzyjających warunkach, która łatwo się przyjmuje. Symbolizuje ona życie i zmartwychwstanie. Do palm można włożyć jeszcze gałązki tui, świerku, bukszpanu, cisu, borówek.

Tradycja wykonywania pięknych i okazałych palm wielkanocnych przetrwała do dzisiaj. Szczególnie zwyczaj ten zachował się na Kurpiach w parafii Lipniki i Nysie oraz Łyse oraz w Małopolsce w miejscowości Lipnica Murowana. Dużą zasługę mają w tym coroczne konkursy na najdłuższą i najpiękniej wykonaną palmę. Palmy osiągają wysokość nawet kilkudziesięciu metrów.

Niedziela Palmowa i palmy wielkanocne
w miejscowości Łyse na Kurpiach

Niedziela Palmowa

Palmy wielkanocne ze wsi Łyse na Kurpiach
Źródło: www.gminalyse.pl

Jak można przeczytać na stronie gminy Łyse: „Trud i zaangażowanie twórców palm zostaje doceniane podczas konkursu na Palmę Kurpiowską, który corocznie towarzyszy Niedzieli Palmowej. Z roku na rok palmy są piękniejsze i bogatsze. Zwycięzcom konkursu co roku wręczane są nagrody. (…) Konkurs w Niedzielę Palmową przetrwał trzydzieści lat nie tylko dzięki przywiązaniu mieszkańców parafii Łyse i Lipniki do tradycji, ale także dzięki wysiłkom organizatorów. (…) Niedziela Palmowa pełni ważną funkcję w kulturze miejscowej społeczności. Jest przejawem piękna i najwyższych wartości dawnego zwyczaju; miłości do życia, odrodzenia, więzi współczesności z przeszłością” (http://www.gminalyse.pl/palmowa.html).

Niegdyś po poświęceniu palmy w kościele, odrywano i połykano z niej bazie, co miało przeciwdziałać przeziębieniu i bólowi gardła. Poświęconą palmą kropiono dom i obejście, gładzono krowom boki i zmuszano do połknięcia bazi. Części palmy wkładano do gniazd gęsi i kaczek.

Przyniesioną do domu palmę wkładano za święty obraz, albo robiono z niej krzyżyk i przybijano nad drzwiami wejściowymi, aby przyniosła domowi błogosławieństwo, chroniła przed złem i pożarem.

Bibliografia

  1. Ferenc-Szydełko, E., Polskie tradycje świąteczne, Poznań 2010.
  2. Kitowicz, J. Opis obyczajów za panowania Augusta III, Gdańsk.
  3. Ogrodowska, B., Polskie obrzędy i zwyczaje, Warszawa 2009.
  4. Gęsikowski, G., Niedziela Palmowa, http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=ed200212&nr=20 (16.03.2011).
  5. Niedziela Palmowa w Łysych, http://www.gminalyse.pl/palmowa.html (16.03.2011).
  6. Dziś Niedziela Palmowa, http://info.wiara.pl/doc/483187.Dzis-Niedziela-Palmowa (16.03.2011).