Opisy świąt

Dzień Kobiet – Obchody Dnia Kobiet w PRL-u i współczesnej Polsce

24 października 2014 • przez

W roku 1989 nastąpiła transformacja ustrojowa, a Polska została zwrócona Europie. Pojawiły się realne możliwości samoorganizowania się, jednak bezpośrednią przyczyną zdaniem M. Fuszary aktywizacji organizacji kobiecych było wniesienie do Sejmu projektu ustawy znacznie ograniczającego dostęp do aborcji (Fuszara 2007: 220).

W pierwszych latach III Rzeczypospolitej Dzień Kobiet zaczął zanikać jako święto wstydliwe, narzucone przez państwo komunistyczne. Oficjalnie Dzień Kobiet zniosła premier Hanna Suchocka w 1993 roku (http://doza.o2.pl/?s=4097&t=2100 04.05.2007). Trudno powiedzieć jakie były tego przyczyny, być może przeważyła chęć wymazania jednego z symboli państwa komunistycznego, pozostaje jednak faktem odżegnanie się państwa od świętowania tego dnia. Dopiero organizacje ruchu kobiecego powróciły do oficjalnego celebrowania tej uroczystości. Od kilku lat w Warszawie organizowane są tzw. manify (połączenie wiecu, happeningu i pochodu), ich zadaniem jest umożliwić kobietom ekspresję ich potrzeb i problemów. Na stronie internetowej organizacji, która zorganizowała pierwszą taką manifestację w 2000 roku 8 marca, można przeczytać: “pierwsza Manifa przygotowana przez nieformalną grupę Porozumienie Kobiet 8 marca była częścią Światowego Marszu Kobiet – działań podjętych na całym świecie przez kobiece organizacje pozarządowe i grupy nieformalne. Warszawska Manifa miała na celu zwrócenie uwagi na nasilające się wtedy w Polsce tendencje dyskryminowania kobiet, niejednokrotnie w majestacie prawa” (http://porozumienie.nongov.pl/readarticle.php?article_id=2 04.05.2007). Od 2003 roku podczas Manif poruszane są problemy gejów i lesbijek, prawdopodobnie jako wyraz solidarności z tymi środowiskami, które są również dyskryminowane. Widać przy tym ogromną zmianę jak zaszła w społeczeństwie polskim odnośnie do wolności słowa i wypowiedzi. Demonstrujący często posługują się hasłami, mówiąc delikatnie ubliżającymi rządzącym i nie akceptowanymi przez resztę społeczeństwa, pomimo to manifestacja może się odbywać i poza sporadycznymi atakami ze strony grup radykalnych nic jej nie zagraża, a nawet chroniona jest przez policję. Można dostrzec ponadto koloryt demonstrujących i radosną atmosferę pikniku, co jest jednym ze sposobów aby przekonać do siebie pozostałych członków społeczeństwa.

Widać jakościową i ilościową różnicę pomiędzy tym, co jest dziś a tym, co było kiedyś. Nie chodzi tylko o rangę święta, które w czasach PRL-u stanowiło istotny punkt ideologii, zmieniła się także świadomość Polaków, a zwłaszcza żeńskiej ich części. Kobiety przestały być biernymi odbiorcami hołdów, jakimi wielkodusznie obdarowywało je państwo, by przez dalszą część roku odsuwać ich problemy w cień. Wydaje się, że wzrastający po transformacji postęp techniczny i przemiany w zatrudnieniu znajdują odzwierciedlenie w świadomości kobiet, które nie chcą być dłużej traktowane jako obywatele drugiej kategorii. Część z nich zrzeszona w licznych organizacjach kobiecych coraz głośniej domaga się poszanowania swoich praw. Dzień Kobiet stanowi świetny moment na wywołanie dyskusji publicznej mającej na celu poruszenie problemów, z jakimi muszą zmagać się kobiety w codziennym życiu. O to też chodzi organizatorom imprez i marszów, których uczestniczki w sposób często dosadny wyrażają swoją opinię, także dotyczącą spraw politycznych. W tym miejscu widać kolejną zmianę. Zachowania, poglądy nie do pomyślenia w Polsce Ludowej są dziś na porządku dziennym, wolność słowa, która istniała tylko na papierze jest obecnie urzeczywistniana.

Zakończenie

Zmianie uległo wiele spraw, od wizerunku kobiet kreowanym w mediach i występującym w świadomości ludzi, aż po rozkwit aktywności społecznej i rozwój ruchu kobiecego. Postęp technologiczny i zmiany w sytuacji ekonomicznej umożliwiły kobietom walkę o swoje prawa, których interpretacja nie jest narzucana odgórnie. Przy okazji jednak straciło na znaczeniu święto, którego celebracja mogłaby się stać nielicznym pozytywnym dziedzictwem Polski Ludowej. Rozmaite organizacje kobiece próbują zwrócić na nie uwagę, jednak często niezbyt skutecznie. Prawdopodobnie Dzień Kobiet już nigdy nie odzyska ogólnopolskiego charakteru, jaki miał w czasach socjalistycznych. Jedyne co pozostaje to ubolewać nad taką zmianą, gdyż Święto Kobiet posiadając swój przeszły status mogłoby stać się w wolnej Polsce odpowiednim dniem na prawdziwą dyskusję o problemach kobiet i sposobach zaradzenia im.

Bibliografia

Literatura
1. Fuszara, M. 2007. Kobiety w polityce. Warszawa: Trio.
2. Hoffman, I. 1988. Problemy życia kulturalnego kobiety – robotnicy w warunkach kryzysu społeczno – gospodarczego, Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii Poskiej Akademii Nauk.
3. Parandowski, J. 1992. Mitologia. Londyn.

Gazety i czasopisma
4. Kern L. J., DO MAŁYCH MĘŻCZYZN na DZIEŃ KOBIET, “Przekrój” 1975 nr 1561, str. 24.
KONCERT ŻYCZEŃ NA 365 DNI, “Przyjaciółka” 1985 nr 10, str. 8-9.
5. Łokajemska I., KARIERA NAUKOWA CZY ŻYCIKE RODZINNE?, “Zwierciadło” 1975 nr 10, str. 2-3.
6. Mojkowska K., MIĘDZYNARODOWY ROK KOBIET, “Zwierciadło” 1975 nr 1, str. 3.
7. Mojkowska K., Służyć będziemy Ojczyźnie, “Zwierciadło” 1975 nr 12, str. 2-3.

Strony internetowe
8. http://kobieta.gazeta.pl
9. http://www.unic.un.org.pl/kobiety_rozwoj_pokoj/dzien_kobiet.php (04.05.2007).
10. http://www.uio.no/studier/emner/hf/ilos/POL1120/v07/
undervisningsmateriale/pensumtekster/8marca.html (04.05.2007).
11. http://www.pmedia.pl/showludzie.php?wid=1171 (04.05.2007).

Przedruk za zgodą www.mojasocjologia.pl