Opisy świąt

Obrzędy przywoływania wiosny – pierwszy dzień wiosny

24 października 2014 • przez

Pierwszy dzień wiosny kalendarzowej obchodzony jest 21 marca. Jest to zwykły dzień roboczy, mimo że w wielu szkołach traktowany jest półoficjalnie jako dzień zabaw i rekreacji (tzw. dzień wagarowicza).

Święto Wiosny ma swój początek w czasach przedchrześcijańskich, kiedy to hucznie obchodzono Jare Święto, poświęcone przede wszystkim Matce Ziemi. Z kolei Chińczycy uznają Święto Wiosny za jedno z najważniejszych i na podstawie legend oceniają jego pochodzenie na 4 000 lat.

Marzanna

Na Święto Wiosny istnieje zwyczaj topienia Marzanny. Jest to kukła symbolizująca zimę, choroby, zło i śmierć, nazywana także śmiercichą, moreną lub śmiertką. Dawniej topiono ją w czwartą niedzielę wielkopostną tzw. Białą Niedzielę.

Marzanna była najczęściej wykonana ze słomy, uformowanej w ludzką postać, ubrana zaś w białe płótno lub obrzędowy strój ludowy. Czasami przypominała Śmierć lub pannę młodą. Istniała także męska odmiana Marzanny, zwana Marzaniok.

Pozwalano dzieciom na ciągnięcie kukły przez wieś, obrzucanie błotem, tak aby odechciało jej się powrotu. Później była wynoszona poza wioskę i palona lub wrzucana do wody.

Marzanny
Marzanna
źródło: ostrow-wielkopolski.pttk.pl

Na Śląsku dziewczęta niosły ją przez wieś, od obejścia do obejścia, żeby zabrała z nich całe zło i nieszczęścia. Zaczynały przy tym od plebanii, domu sołtysa, znaczniejszych gospodarzy, a potem wszystkich innych. Śpiewały przy tym okolicznościowe pieśni. Następnie wynosiły ją za wieś, rozdzierały na części, podpalały i wrzucały do wody.

Palenie Marzanny
Palenie Marzanny
źródło: ostrow-wielkopolski.pttk.pl

Nie wolno było jej dotykać, ani próbować wyciągnąć. Nawet najmniejsze kawałki kukły mogły się mścić. Po zniszczeniu Marzanny dzieci uciekały do domów, nie oglądając się za siebie. Nie wolno było podczas ucieczki się potknąć, bo to wróżyło późną i zimną wiosnę.

Maik

W niektórych regionach Polski np. na Śląsku wnoszono następnego dnia po utopieniu Marzanny tzw. maik, gaik, latko, lateczko. Była to na ogół gałąź jodły lub sosny, przystrojona wstążkami, kwiatami, koralikami i świecidełkami.

Gaik
Gaik
źródło: bialczynski.wordpress.com

Obnoszono ją po wsi, od domu do domu i śpiewano. Młodzież prosiła w ten sposób o datki (placki, jajka, obwarzanki i pieniądze):

Pierwszy dzień wiosny
Do tego domu wstępujemy
Zdrowia, szczęścia winszujemy
Zdrowia, szczęścia i wszystkiego
Od Jezusa, od samego
Na ten nowy rok
Co go nam Pan Bóg dał
Nasz gaik zielony, pięknie ustrojony.

Przysłowia

W marcu jak w garncu.
Co marzec wypiecze, to kwiecień wysiecze.
Gdy przyjdzie wiosna hoża, pójdzie zima do morza.
A jak wiosna liście splata, puszczaj zimę, czekaj lata.
I wiosna by tak nie smakowała, gdyby przedtem zimy nie było.
Jaskółka i pszczółka lata, znakiem to wiosny dla świata.インヴィクタ インビクタ リザーブInvicta Reserve 6145 Mens Ocean Reef Swiss Made Chronograph Stainless Steel Watch
【送料・代引無料】*パナソニック*CWFT21LR 物干しユニット [ホシ姫サマ] 天井埋込み設置・ロングサイズ [電動・リモコン][CWF21LRの後継品]
物置 屋外 ライフタイム LIFETIME ホリゾンタル 屋外収納ボックス 大型物置 倉庫 屋外用 収納【組立式】日時指定不可
間仕切 アコーデオンカーテン ドア プレーンベーシック(プロヴァンスNo.6401〜6406)
【中古】 佛説阿弥陀経要解 全 《自店管理番号aws-0003 B 0》
新聞受けも付いた ポスト 【マックスノブロック】 Vegas カラー:ベガス カラー6色!【郵便受け】【ポスト 壁掛け】【郵便ポスト】【POST】【新聞受け】
今治産タオル グッドショット スポーツタオル (600匁シャーリング) 日本製 /40点入り(代引き不可)
アコーデオンドア!トーソー アコーデオンドア クローザ エクセル TD-5057/TD-5058 サーブル
★ポイント最大7倍★【全国配送可】-らくらくあるくん(R)(ネスティング歩行器) オレンジ ナビス 型番Rkun-SOR  JAN4580110270518 asn8-6500-01 -【医療・看護用
アメージュZ便器(便座無) 手洗い無 YBC-ZA10S YDT-ZA150E 床排水 ECO5 LIXIL INAX アクアセラミック付き