Opisy świąt

Wielkanoc – Wielka Niedziela

26 października 2014 • przez

Na skróty: Historia ustanowienia Wielkanocy | Rezurekcja | Zwyczaje wielkanocne | Życzenia wielkanocne

Zwyczaje wielkanocne

Po powrocie do domu następowało obfite śniadanie, rozpoczynane od dzielenia się święconym jajkiem, życzono sobie zdrowia i radości. Zwykle to ojciec podchodził i wręczał każdemu cząstkę jajka i najlepsze życzenia. Później siadano do jedzenia, należało nadrobić zaległości po czterdziestodniowym Wielkim Poście. Trwało wielkie obżarstwo, a zgromadzona przy stole rodzina cały dzień jadła.

Był to czas upragnionej uczty. Warto przypomnieć, że już od Niedzieli Palmowej śpiewano:

„Jedzie Jezus, jedzie
Weźmie żur i śledzie
Kiełbasy zostawi
I pobłogosławi”

Śniadanie musiało być obfite. Około 1640 r. wojewoda miński Mikołaj Sapieha zasłyną tym, że na stole ustawił 12 pieczonych jeleni, które miały symbolizować 12 miesięcy w roku. Wokoło ustawiono 52 ciasta, a każde inne, tak jak jest z tygodniami w roku. Natomiast 365 babek przypadało na każdy dzień roku. Na środku stołu stał ogromny baranek z ciasta, otoczony przez 4 pieczone dziki (Krajewski: 71).

Stół wielkanocny
Stół wielkanocny
Źródło: www.powiat-piaseczynski.info

Obecnie polskie święcone nie jest tak wystawne jak w przeszłości, ale zachowało uroczysty charakter, a zgromadzone na stole jedzenie jest wysokiej jakości. Na świątecznym stole nie powinno zabraknąć staropolskich ciast, najlepiej domowego wypieku. Mazurek to typowy polski przysmak wielkanocny, ciasto jest bardzo słodkie, na kruchym spodzie, z masą (zwykle orzechową lub migdałową), oblane kolorowym lukrem i udekorowane bakaliami i konfiturą. Drożdżowe babki, tzw. baby wielkanocne są wysokie i lukrowane. Na stole znajduje się także najczęściej makowiec, piernik i sernik (Groń).

Po jedzeniu o ile dopisuje pogoda można wyjść na dwór i pocieszyć się promieniami wiosennego słońca w gronie rodzinnym. Po południu młodzież na wsi wyruszała na tłuczenie jaj, tzn. rozgrywano grę stukając trzymanymi w ręku pisankami o siebie, wygrywał ten kogo pisanka nie pękła, zabierał wtedy pisankę przegranemu. Jeśli pękły obie, partia była nierozegrana.

Wielkanoc to święto wybitnie rodzinne, kiedy to rodzina czasami rozsiana po całej Polsce spotyka się w jednym miejscu, aby porozmawiać i złożyć sobie życzenia. Pierwszy dzień świąt upływał (i upływa) na ogół w ścisłym gronie rodzinnym, dopiero poniedziałek był dniem składania wizyt sąsiadom i znajomym.

Życzenia wielkanocne

Wybrane życzenia świąteczne na podstawie książki pt. „Życzenia wielkanocne” ks. W. Buryła:

„Radosnych i głębokich
świąt Zmartwychwstania Pańskiego,
które będą umocnieniem ducha i ciała,
które obudzą w nas nową wiosnę
i pomogą wędrować w przyszłość
życzy…”

„Kiedy Wielka Noc nastanie
życzę Wam na Zmartwychwstanie
dużo szczęścia i radości,
które niechaj zawsze goszczą
w dobrych sercach, w jasnej duszy –
niechaj nic ich nie zagłuszy.”

„Niech święta Wielkiejnocy napełnią Cię
radością i optymizmem,
a każdy dzień niechaj będzie pełny po brzegi
pogody ducha i ludzkiej życzliwości.”

„Niech wiara w zmartwychwstanie Chrystusa
będzie dla Ciebie i Twoich bliskich źródłem
niezachwianej nadziei i pewności,
że miłość zdoła pokonać
chwile zwątpienia i rozpaczy,
i niech przyniesie radość silniejszą
od lęku przed przemijaniem.
Chrystus przychodzi po to,
aby obdarować nas Swoją mocą.”

„Żyjemy nie tylko po to, aby umierać,
ale przede wszystkim po to,
by ciągle rodzić się na nowo,
by każdego dnia zmartwychwstać.
Niechaj pomaga nam Ten,
który pierwszy zmartwychwstał.”

Bibliografia

  1. Buryła W., Życzenia wielkanocne, Katowice 2009.
  2. Ferenc-Szydełko, E., Polskie tradycje świąteczne, Poznań 2010.
  3. Groń, S. Święconka i śniadanie wielkanocne, http://www.jezuici.pl/am/arc/arc_018.htm (19.04.2011).
  4. Jaworski, J., Świąteczne zwyczaje, Londyn 1964.
  5. Krajewski, A. Wielkanoc po polsku, czyli świąteczny Armagedon, „Newsweek” 16/2011 s. 68-71.
  6. Ogrodowska, B., Polskie obrzędy i zwyczaje, Warszawa 2009.
  7. Stomma, L., Słońce rodzi się 13 grudnia, Warszawa 1981.
  8. Szymanderska, H., Polskie tradycje świąteczne, Warszawa 2003.